Jæja strákar, Bad og Mean og Ton, nú er komið nýtt ár og þið eruð auðvitað enn ekki byrjaðir að reykja eða hvað? Mean, þótt ég hafi fulla samúð með þér þá þykir mér nú ekki gaman að lesa um hægðarteppuvandamál þín, hvort sem þau hafa verið vel til lykta (!) leidd eða ekki ...
En ég lenti í mjög svo dularfullri upplifun á dögunum. Eins og þið vitið þá skrapp ég til Hohenkollern yfir jólin til að æfa mig í risastórsvigi, og þegar ég kom til baka þreytt og sæl skrapp ég út á land að njóta góða veðursins – ja það er annaðhvort Ísland eða Mallorca. Þegar komið var vel út fyrir ys og þys borgarinnar lagði ég bílnum, fór í hnésíða svitalosandi göngugrindarbeltið frá Badmeanton Ltd. (c) og hélt af stað arkvaðandi út í náttúruna – ja kannski ekki mikil náttúra þarna, aðallega örfoka melar en góðir til göngu!
Þetta var fallegur dagur, bjart, smá andvari lék um lokka mína en eftir því sem ég hélt lengra út á auðnulegan melinn, því þyngra varð mér um hjarta. Fyrst hélt ég að ég væri að fá svona weltsmersch en svo áttaði ég mig á því að hér voru tilfinningar á sveimi, og þær leituðu svona á mig, tróðu sér inn um augu og munn og önnur líkamsop og þrengdu að hjartanu svo mér lá við yfirliði.
Hvaðan komu þessar tilfinningar – voru þetta mínar eigin tilfinningar að koma heim eftir langa fjarveru, eða voru þetta einhverjar aðrar og mér alls óskyldar tilfinningar á villigötum? Hvernig gat ég vitað það, hvernig átti ég að greina milli þessara þráa, þessara langana, þessa saknaðar, þessarar sorgar, þessa trega, þessarar gleði, þessarar ástar, þessarar hræðslu, þessa ótta, hvaðan komu þessi tár? Mig sundlaði, ég féll á hné og þaðan fram fyrir mig á olnbogana, grúfði andlitið í höndunum og hristist sundur og saman af ekkasogum. Svona lá ég, ég veit ekki hversu lengi, smám saman þornuðu tárin, þindin þarfnaðist hvíldar, hjartað þurfti að fá að anda.
Ró færðist yfir mig, vindurinn lék enn í hárinu, köld vetrarsólin gægðist yfir sjóndeildarhringinn og virtist vera að reyna að hughreysta mig með einum og einum gulum sólargeisla. Ég lokaði augunum, og þá heyrði ég það – þá heyrði ég hvíslað, svo undurlágt, þetta var vindurinn en samt ekki vindurinn, þetta var rödd sem barst með vindinum, þetta var rödd vindsins, eða kannski vindur raddarinnar – en hvaðan kom hún? Úr hvaða barka barst þessi rödd, í hvaða heilahveli mynduðust þessar setningar, frá hvaða hjarta streymdu þessar tilfinningar?
Röddin hvíslaðist um mig, hún smaug í gegnum mig, en ég heyrði ekki orðaskil, eitt og eitt orð á stangli ... ‘kannski’ .... ‘vil ekki’ ... ‘get’ ... ‘af hverju’ ... ‘hvenær’ ... en smátt og smátt varð röddin skýrari, smátt og smátt skildi ég betur hvað hún var að segja, en ég man það ekki allt núna þegar ég er að skrifa þetta niður – ég skal þó reyna að segja ykkur frá því eins vel og ég get. Ég vildi vita hvaðan röddin kæmi, og ég reyndi það sem ég gat til að greina manninn sem bjó að baki orðanna:
Röddin hvíslaði um tímann, um framtíð og fortíð – ‘hvar er fortíðin,’ sagði hún, ‘hvert fór hún? Hver er framtíðin, hvar er hún? Er nútíðin eða ekki? Ert þú?’ spurði röddin og andvarpaði svo lágt að það var eins og lús að geispa. ‘Til hvers’, hélt hún áfram, ‘af hverju atvikaðist svona, hvers vegna verður hitt, hvenær er það búið, hvenær ert þú?’
Á andvara vindsins barst röddin enn – ‘langar þig langar mig langar langar löngu búið er það satt? Þrái enn og þráði í den og þrái senn’ sagði röddin, og ég var farin að átta mig á því að hver svo sem þetta var þá þóttist hann vera skáld.
Röddin læddist milli steinanna á holtinu, ósýnileg, hún fann mig og skotraðist inn um eyrun á mér, gegnum hamar og ístað og allt þar á milli þar til hún rakst á einhvern mjúkan blett sem ég var búin að gleyma að væri til. ‘Segðu bless, bless, kvaddi og fór, kemur hún aftur? Er ennþá pláss? Enginn annar er fluttur inn, en það er allt fullt af drasli.’ Nú sá ég að röddin tilheyrði leigumiðlara, eða fasteignasala. ‘Vil ég taka til? Á ég að taka til? Hverju á ég að henda, eða kannski bara setja í geymslu – hafa til taks?’
Þetta var greinilega hálfgerður sóði, en kannski að velta því fyrir sér að bæta úr því. Batnandi manni er best að lifa. Eða hvað? ‘Það er núið og þú,’ hélt röddin áfram, ‘það er búið og nú, þú, þú, þig, mig? Get ég skilið, gast þú skilið, erum við skilin? Hver er kjarninn, hvað er málið, er þetta ekki dautt og grafið, til hvers er þetta allt, hvar er kjarninn ... hvar er hjartað? Hvar slær hjartað? Hvað fær hjartað til að slá?’ Greinilega með áhuga á líffræði, hugsaði ég, hringurinn þrengist.
Röddin seytlaði um æðar mér, knúin áfram af hjartanu, ‘er lífið eitt er það eitt er það eitt er það eitt er það eitt er það eitt ...’ er eitthvað að bila? ‘... ekki tvennt ...’ komið í lag aftur ‘... ekki þrennt, ekki fjórfalt, ekki einfalt – ekki langt, ekki breitt, aðeins eitt.’ Ekki mjög sleipur í stærðfræði, hugsaði ég, kann greinilega ekkert með tölur að fara.
‘Er það mitt, er það ... er það mitt ... er lífið mitt líf ... er lífið mitt líf mitt líf til að lifa hvers vegna hvenær búið hvar byrjaði það eiginlega, ég man ekkert eftir því, er það ekki byrjað ennþá? Sá ég það ekki, þegar það var? Týndi ég því þegar ég hélt á því, missti ég það þegar ég sneri mér við, vissi ég það ekki þá veit ég það nú? Hvenær veit ég? Hvenær skil ég? Hvenær skilur þú? Hvenær skiljum við?’
Stígur ekki í vitið, hugsaði ég, greinilega hálf vitlaus greyið. Skilur aldrei neitt. ‘Heyrir þú í mér?’ – ha, já, reyndar – ‘nei ekki þú, ég’ – hvað ertu að meina, þú eða ég – ‘þar liggur efinn, er þetta ég eða hver – heyri ég í mér?’ – ég heyri – ‘en ég er ekki að tala við þig. Er ég að tala við mig? Hvenær hefur það skilað árangri? Hann hlustar aldrei, lok lok og læs, allt í stáli, hann kann ekki að tala greyið og þaðan af síður að hlusta. Hann hefur misst það besta sem hann átti, hann fær það aldrei aftur, og svo vill hann ekki tala um það. Ekki einusinni við sjálfan sig. Þvílíkur lúser!’
Svona, svona, vertu rólegur vinur. ‘Talað fyrir daufum eyrum. Ekkert pláss í hjartanu, engin sál í miltanu, bólgur í lifrinni, steinar í nýrunum, brundur í heilanum. Ég gefst upp, það þýðir ekki að tala við svona menn. Ef ég vildi bara hlusta. Bara einu sinni. En ég þori það ekki. Ég vil ekki heyra það sem ég segi, enginn getur sært eins mikið og maður sjálfur, og nóg hefur þú nú sært um ævina. Láttu gott heita! Þér fer best að neita.’
Auðveldasta leiðin er náttúrulega bara að gera ekki neitt, segi ég til að róa manninn niður. ‘Er það auðveldast? Þegar þú liggur á dánarbeðinu, ætlar þú þá að segja þetta var auðveldasta leiðin, ég gerði aldrei neitt? Er ekki skárra að segja, ég gerði allt sem ég gat? Ég er ekki fullkominn, ég gat ekki alltaf gert það sem þurfti, en ég gafst aldrei upp, ég gerði það sem ég gat þegar ég gat og ég stefndi alltaf á hamingjuna – er ekki skárra að segja þetta en að segja bara ég slapp svo vel frá þessu lífi, ég gerði nefnilega aldrei neitt?’
Og svona hélt þetta áfram, vinir, lengi, lengi. Hvaðan röddin kom veit ég ekki, en ef þið þekkið einhvern sem þessi lýsing passar við (þykist vera skáld, hugsanlega leigumiðlari eða fasteignasali, hálfgerður sóði með vilja til að bæta sig, með áhuga á líffræði, slakur í stærðfræði, hálf vitlaus en þó skapbráður) látið mig þá endilega vita, hann þarf greinilega á hjálp að halda!
En ég lenti í mjög svo dularfullri upplifun á dögunum. Eins og þið vitið þá skrapp ég til Hohenkollern yfir jólin til að æfa mig í risastórsvigi, og þegar ég kom til baka þreytt og sæl skrapp ég út á land að njóta góða veðursins – ja það er annaðhvort Ísland eða Mallorca. Þegar komið var vel út fyrir ys og þys borgarinnar lagði ég bílnum, fór í hnésíða svitalosandi göngugrindarbeltið frá Badmeanton Ltd. (c) og hélt af stað arkvaðandi út í náttúruna – ja kannski ekki mikil náttúra þarna, aðallega örfoka melar en góðir til göngu!
Þetta var fallegur dagur, bjart, smá andvari lék um lokka mína en eftir því sem ég hélt lengra út á auðnulegan melinn, því þyngra varð mér um hjarta. Fyrst hélt ég að ég væri að fá svona weltsmersch en svo áttaði ég mig á því að hér voru tilfinningar á sveimi, og þær leituðu svona á mig, tróðu sér inn um augu og munn og önnur líkamsop og þrengdu að hjartanu svo mér lá við yfirliði.
Hvaðan komu þessar tilfinningar – voru þetta mínar eigin tilfinningar að koma heim eftir langa fjarveru, eða voru þetta einhverjar aðrar og mér alls óskyldar tilfinningar á villigötum? Hvernig gat ég vitað það, hvernig átti ég að greina milli þessara þráa, þessara langana, þessa saknaðar, þessarar sorgar, þessa trega, þessarar gleði, þessarar ástar, þessarar hræðslu, þessa ótta, hvaðan komu þessi tár? Mig sundlaði, ég féll á hné og þaðan fram fyrir mig á olnbogana, grúfði andlitið í höndunum og hristist sundur og saman af ekkasogum. Svona lá ég, ég veit ekki hversu lengi, smám saman þornuðu tárin, þindin þarfnaðist hvíldar, hjartað þurfti að fá að anda.
Ró færðist yfir mig, vindurinn lék enn í hárinu, köld vetrarsólin gægðist yfir sjóndeildarhringinn og virtist vera að reyna að hughreysta mig með einum og einum gulum sólargeisla. Ég lokaði augunum, og þá heyrði ég það – þá heyrði ég hvíslað, svo undurlágt, þetta var vindurinn en samt ekki vindurinn, þetta var rödd sem barst með vindinum, þetta var rödd vindsins, eða kannski vindur raddarinnar – en hvaðan kom hún? Úr hvaða barka barst þessi rödd, í hvaða heilahveli mynduðust þessar setningar, frá hvaða hjarta streymdu þessar tilfinningar?
Röddin hvíslaðist um mig, hún smaug í gegnum mig, en ég heyrði ekki orðaskil, eitt og eitt orð á stangli ... ‘kannski’ .... ‘vil ekki’ ... ‘get’ ... ‘af hverju’ ... ‘hvenær’ ... en smátt og smátt varð röddin skýrari, smátt og smátt skildi ég betur hvað hún var að segja, en ég man það ekki allt núna þegar ég er að skrifa þetta niður – ég skal þó reyna að segja ykkur frá því eins vel og ég get. Ég vildi vita hvaðan röddin kæmi, og ég reyndi það sem ég gat til að greina manninn sem bjó að baki orðanna:
Röddin hvíslaði um tímann, um framtíð og fortíð – ‘hvar er fortíðin,’ sagði hún, ‘hvert fór hún? Hver er framtíðin, hvar er hún? Er nútíðin eða ekki? Ert þú?’ spurði röddin og andvarpaði svo lágt að það var eins og lús að geispa. ‘Til hvers’, hélt hún áfram, ‘af hverju atvikaðist svona, hvers vegna verður hitt, hvenær er það búið, hvenær ert þú?’
Á andvara vindsins barst röddin enn – ‘langar þig langar mig langar langar löngu búið er það satt? Þrái enn og þráði í den og þrái senn’ sagði röddin, og ég var farin að átta mig á því að hver svo sem þetta var þá þóttist hann vera skáld.
Röddin læddist milli steinanna á holtinu, ósýnileg, hún fann mig og skotraðist inn um eyrun á mér, gegnum hamar og ístað og allt þar á milli þar til hún rakst á einhvern mjúkan blett sem ég var búin að gleyma að væri til. ‘Segðu bless, bless, kvaddi og fór, kemur hún aftur? Er ennþá pláss? Enginn annar er fluttur inn, en það er allt fullt af drasli.’ Nú sá ég að röddin tilheyrði leigumiðlara, eða fasteignasala. ‘Vil ég taka til? Á ég að taka til? Hverju á ég að henda, eða kannski bara setja í geymslu – hafa til taks?’
Þetta var greinilega hálfgerður sóði, en kannski að velta því fyrir sér að bæta úr því. Batnandi manni er best að lifa. Eða hvað? ‘Það er núið og þú,’ hélt röddin áfram, ‘það er búið og nú, þú, þú, þig, mig? Get ég skilið, gast þú skilið, erum við skilin? Hver er kjarninn, hvað er málið, er þetta ekki dautt og grafið, til hvers er þetta allt, hvar er kjarninn ... hvar er hjartað? Hvar slær hjartað? Hvað fær hjartað til að slá?’ Greinilega með áhuga á líffræði, hugsaði ég, hringurinn þrengist.
Röddin seytlaði um æðar mér, knúin áfram af hjartanu, ‘er lífið eitt er það eitt er það eitt er það eitt er það eitt er það eitt ...’ er eitthvað að bila? ‘... ekki tvennt ...’ komið í lag aftur ‘... ekki þrennt, ekki fjórfalt, ekki einfalt – ekki langt, ekki breitt, aðeins eitt.’ Ekki mjög sleipur í stærðfræði, hugsaði ég, kann greinilega ekkert með tölur að fara.
‘Er það mitt, er það ... er það mitt ... er lífið mitt líf ... er lífið mitt líf mitt líf til að lifa hvers vegna hvenær búið hvar byrjaði það eiginlega, ég man ekkert eftir því, er það ekki byrjað ennþá? Sá ég það ekki, þegar það var? Týndi ég því þegar ég hélt á því, missti ég það þegar ég sneri mér við, vissi ég það ekki þá veit ég það nú? Hvenær veit ég? Hvenær skil ég? Hvenær skilur þú? Hvenær skiljum við?’
Stígur ekki í vitið, hugsaði ég, greinilega hálf vitlaus greyið. Skilur aldrei neitt. ‘Heyrir þú í mér?’ – ha, já, reyndar – ‘nei ekki þú, ég’ – hvað ertu að meina, þú eða ég – ‘þar liggur efinn, er þetta ég eða hver – heyri ég í mér?’ – ég heyri – ‘en ég er ekki að tala við þig. Er ég að tala við mig? Hvenær hefur það skilað árangri? Hann hlustar aldrei, lok lok og læs, allt í stáli, hann kann ekki að tala greyið og þaðan af síður að hlusta. Hann hefur misst það besta sem hann átti, hann fær það aldrei aftur, og svo vill hann ekki tala um það. Ekki einusinni við sjálfan sig. Þvílíkur lúser!’
Svona, svona, vertu rólegur vinur. ‘Talað fyrir daufum eyrum. Ekkert pláss í hjartanu, engin sál í miltanu, bólgur í lifrinni, steinar í nýrunum, brundur í heilanum. Ég gefst upp, það þýðir ekki að tala við svona menn. Ef ég vildi bara hlusta. Bara einu sinni. En ég þori það ekki. Ég vil ekki heyra það sem ég segi, enginn getur sært eins mikið og maður sjálfur, og nóg hefur þú nú sært um ævina. Láttu gott heita! Þér fer best að neita.’
Auðveldasta leiðin er náttúrulega bara að gera ekki neitt, segi ég til að róa manninn niður. ‘Er það auðveldast? Þegar þú liggur á dánarbeðinu, ætlar þú þá að segja þetta var auðveldasta leiðin, ég gerði aldrei neitt? Er ekki skárra að segja, ég gerði allt sem ég gat? Ég er ekki fullkominn, ég gat ekki alltaf gert það sem þurfti, en ég gafst aldrei upp, ég gerði það sem ég gat þegar ég gat og ég stefndi alltaf á hamingjuna – er ekki skárra að segja þetta en að segja bara ég slapp svo vel frá þessu lífi, ég gerði nefnilega aldrei neitt?’
Og svona hélt þetta áfram, vinir, lengi, lengi. Hvaðan röddin kom veit ég ekki, en ef þið þekkið einhvern sem þessi lýsing passar við (þykist vera skáld, hugsanlega leigumiðlari eða fasteignasali, hálfgerður sóði með vilja til að bæta sig, með áhuga á líffræði, slakur í stærðfræði, hálf vitlaus en þó skapbráður) látið mig þá endilega vita, hann þarf greinilega á hjálp að halda!
